|
Autorem zamieszczonego niżej tekstu jest
senator Włodzimierz
Łęcki.
Poznań - stolica Wielkopolski, miasto
wojewódzkie, jedno z największych w kraju, 580 tys. Mieszkańców, 261 km kw.
powierzchni, leży nad Wartą na wysokości 50-150 m n.p.m. Jeden z najznaczniejszych
krajowych węzłów drogowych i kolejowych o znaczeniu międzynarodowym (10 ważnych szos,
10 linii kolejowych), znaczny ośrodek przemysłowy (fabryki przemysłu metalowego,
chemicznego, odzieżowego, drzewnego, spożywczego), naukowy (9 wyższych uczelni
państwowych i kilka prywatnych), kulturalny (7 teatrów, 3 słynne chóry chłopięce i
męskie, międzynarodowe festiwale skrzypcowe im. Henryka Wieniawskiego, festiwal
teatralny Malta), handlowy (Międzynarodowe Targi Poznańskie - w ciągu roku ponad 25
międzynarodowych imprez targowych).
Początki Poznania
sięgają IX wieku, kiedy to na wyspie wśród rozlewisk Warty powstał gród, w X wieku
jeden z grodów stołecznych nowego Państwa Polskiego. W 1253 Poznań przeniesiony na
lewy brzeg Warty otrzymał prawa miejskie, stając się głównym miastem i stolicą
Wielkopolski. W XV i XVI wieku nastąpił znaczny rozwój miasta położonego na
skrzyżowaniu licznych szlaków handlowych i będącego dużym ośrodkiem rzemieślniczym.
W XIX wieku miasto było centrum działań niepodległościowych w zaborze pruskim,
uwieńczonych zwycięskim Powstaniem Wielkopolskim w 1918-1919. W końcowym etapie II
wojny światowej, w lutym 1945, w toku walk o wyzwolenie spod okupacji hitlerowskiej
miasto zostało zniszczone w ok. 55%. Od 1946 roku nastąpiła szybka odbudowa, a
później znacząca jego rozbudowa.
Poznań należy pod
względem turystycznym do najciekawszych miast w kraju. Decydują o tym liczne zabytki,
najstarsze pochodzące z X wieku, bogate muzea, baza hotelowa, atrakcyjne okolice (m.in.
Wielkopolski Park Narodowy, zamki i pałace).
Najstarsze zabytki
miasta znajdują się na Ostrowie Tumskim, wyspie położonej między rzekami Wartą i
Cybiną. Centralną budowlą Ostrowa Tumskiego jest katedra, najstarsza świątynia chrześcijańska w Polsce,
której początki sięgają X wieku. W sąsiedztwie katedry pałac arcybiskupi
przebudowany w XVIII wieku przez znanego architekta Pompeo Ferrariego , dwie gotyckie
budowle: kościół NMP, zbudowany w XV wieku, zachowany w niezmienionej, pierwotnej
formie i psałteria z początku XVI wieku - dom dla psauterzystów, śpiewaków
katedralnych oraz domki kanoników z XVI do XIX wieku i gmach Akademii Lubrańskiego,
zbudowany dla pierwszej w Poznaniu uczelni o charakterze szkoły wyższej, założonej w
1518 roku.
Na wschód od
Ostrowa Tumskiego położona jest niewielka dzielnica Śródka, od XV do XVIII wieku
oddzielne miasto, posiadające kilka budowli zabytkowych m.in. gotycki kościół św.
Małgorzaty i romański kościół św. Jana Jerozolimskiego z XII wieku. Dalej na wschód
położone jest Jezioro
Maltańskie. W 1985-1990 przy jeziorze zbudowano liczne obiekty, tworzące jeden z
najlepszych w Europie torów wioślarskich i kajakowych. Nieopodal jeziora całoroczny tor
narciarski z wyciągiem, za wschodnim krańcem jeziora rozciąga się nowe ZOO, jeden z
największych i najładniejszych ogrodów zoologicznych.
W 1253 na lewym
brzegu Warty, na zachód od obecnego Ostrowa Tumskiego, założone zostało nowe miasto na
prawie magdeburskim, otoczone murami obronnymi. Centrum miasta stanowi Stary Rynek.
Zabudowa miasta średniowiecznego została w znacznym stopniu zniszczona w czasie
działań wojennych w czasie działań wojennych w 1945 roku, po odbudowie jest to jeden z
ładniejszych zespołów staromiejskich w Polsce. Wśród zabudowy rynku wyróżnia się
renesansowy Ratusz,
przebudowany w XVI wieku przez architekta Jana Babtystę Quadro. W Ratuszu mieści się
Muzeum Historii Miasta Poznania. Wśród zabytkowych kościołów Starego Miasta na
szczególną uwagę zasługuje piękny, jeden z najbardziej okazałych w Polsce,
kościół farny, zbudowany na
przełomie XVII i XVIII wieku. Na Górze Przemysła znajdują się pozostałości
poznańskiego zamku, budowli powstałej w XIV wieku, stoi tam też barokowy kościół
Franciszkanów z XVIII wieku. W obrębie Starego Miasta znajduje się kilka muzeów m.in.
Instrumentów Muzycznych, Wielkopolskie Muzeum Wojskowe, Muzeum Archeologiczne w
zabytkowym Pałacu Górków.
Przy północnym
obrzeżu Starego Miasta znajdują się fragmenty średniowiecznych obwarowań miejskich
oraz m.in. kościół podominikański , obecnie jezuitów, zbudowany w XIII wieku.
Przy placu
Bernardyńskim - na południe od Starego Rynku - kościół i klasztor Franciszkanów -
Bernardynów zbudowane w XV wieku, a przebudowane w XVII wieku w stylu barokowym.
Na północ od
Starego Miasta leży wzgórze św. Wojciecha z dwoma kościołami św. Józefa i św.
Wojciecha.
W Krypcie
Zasłużonych przy kościele św. Wojciecha znajdują się sarkofagi i urny z prochami
wielu zasłużonych Polaków. Na stoku wzgórza Cmentarz Zasłużonych Wielkopolan,
miejsce spoczynku wybitnych obywateli Poznania z XIX i pierwszej połowy XX wieku.
Nieopodal Pomnik Armii "Poznań", upamiętniający udział Wielkopolan w wojnie
1939 roku.
Śródmieście
Poznania zostało rozplanowane w pierwszej połowie XIX wieku. Zabudowane dziś po
części gmachami zabytkowymi, po części posiada zabudowę nowoczesną. Centralnym
punktem miasta jest plac
Wolności, przy nim Biblioteka Raczyńskich zbudowana w 1829 roku. Przy alejach
Marcinkowskiego gmach hotelu Bazar z 1842 roku oraz Muzeum Narodowe z początku XX wieku,
z bogatymi zbiorami malarstwa i rzeźby.
Przy ul. 27 Grudnia
Teatr Polski zbudowany ze składek społeczeństwa w latach 1873-1875. Za nim nowoczesna
bryła Domu Towarowego Centrum, popularnie zwanego "Okrąglakiem", zbudowanego w
1955 roku jako pierwszy obiekt modernizowanego i odbudowywanego śródmieścia.
W zachodniej
części centrum położony jest reprezentacyjny plac Poznania - pl. A Mickiewicza. Na
placu stoją pomniki: wieszcza odsłonięty w 1960 roku oraz Poznańskiego Czerwca 1956
roku odsłonięty w 1981 roku. Przy placu okazałe budynki z początku XX wieku, m.in.
Collegium Minus - główny gmach Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza, ze słynną z
doskonałej akustyki aulą uniwersytecką, potężny gmach wzniesiony na wzór starych
romańskich zamków, obecnie pełniący funkcję Centrum Kultury, i w sąsiedztwie gmachy
Teatru Wielkiego i Collegium Maius.
Na skraju dzielnicy
Łazarz rozciągają się tereny Międzynarodowych Targów Poznańskich. Targi obejmują
obszar 23 ha, na którym zbudowano hale i pawilony wystawowe o łącznej powierzchni
krytej ponad 12 ha.
Na północ od
centrum miasta wzniesiona została w XIX wieku na Wzgórzu Winiarskim Cytadela, była ona ważnym
węzłem systemu umocnień, który uczynił z Poznania pruską twierdzę. W lutym 1945
roku forteca stała się ostatnim punktem oporu hitlerowców. Na stokach Cytadeli
znajdują się cmentarze, na których pochowani są żołnierze różnych narodowości,
polegli w czasie I i II wojny światowej.
W dzielnicy
Łazarz, w Parku Wilsona znajduje się Palmiarnia, największa w Polsce i
jedna z
największych w Europie. W sąsiedztwie palmiarni, przy ul. Matejki szereg domów
secesyjnych i eklektycznych z początku XX wieku.
Poznań posiada dwa
ogrody zoologiczne. W centrum przy ul. Zwierzynieckiej znajduje się Ogród Zoologiczny
założony w
1875 roku.
Za jeziorem
Maltańskim mieści się Wielkopolski Park Zoologiczny (Nowe ZOO), otwarty q 1974 roku, na
113 ha żyje w nim około 3.000 zwierząt z 600 gatunków.
W dzielnicy Łazarz
wzniesiono w latach 1972-1974 halę "Arena" wyróżniającą się nowoczesną
sylwetką architektoniczną, zbudowaną na wzór sławnego pałacu sportowego w Rzymie.
W dzielnicy Jeżyce
przy ul. Dąbrowskiego znajduje się Ogród Botaniczny. Założony w 1922 roku, z bogatą
kolekcją roślin z całego świata ze strefy umiarkowanej. Nieco dalej na skraju Jeżyc
położony jest Fort VII - jeden z 18 dużych fortów twierdzy pruskiej z XIX wieku,
zbudowany w latach 1876-1896, w czasie okupacji miejsce kaźni Wielkopolan, obecnie muzeum
martyrologiczne.
Na obrzeżach
miasta rozciągają się duże obszary parków i lasów m.in. w części zachodniej
urozmaicone jeziorami. Tam położone są Jez. Strzeszyńskie i Jez. Kierskie, znany
ośrodek żeglarski.
Poznań 1999. |
